W Salonikach przez wiele stuleci - i najczęściej pokojowo - obok siebie żyli przedstawiciele różnych narodów, religii, języków i kultur: egipscy kupcy, hiszpańscy Żydzi, prawosławni Grecy, suficcy derwisze, Albańczycy... Jak to się stało, że dziś ślady wieloetnicznej przeszłości tej niegdyś tętniącej życiem metropolii łatwiej znaleźć w lokalnych archiwach i bibliotekach niż na ulicach miasta$115 Co sprawiło, że Saloniki zostały pozbawione (a może wyrzekły się) swojego wielokulturowego dziedzictwa$116
Mark Mazower, znakomity brytyjski historyk, opisuje ponad pięćset lat burzliwej historii tego portowego miasta. Imponuje dbałością o szczegóły i empatią, która pozwala mu zrozumieć punkt widzenia mieszkańców Salonik i po raz kolejny udowodnić, że nie ma lepszego klucza do zrozumienia współczesności od poznania przeszłości.
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
,,Uważna lektura książki Mazowera pozwala zrozumieć, dlaczego Saloniki przegrywają symboliczną walkę z Atenami - dlaczego uchodzą dziś za miasto brzydsze, mniej ważne, bardziej peryferyjne, choć do niedawna były sercem regionu. Co się stało z salonickim ,,multi", które przez ostatnie pięć wieków napędzało rozwój portowego miasta$117 Gdzie się podziały dawne tureckie łaźnie, pomniki, domy, meczety$118 Gdzie ślady po pięćdziesięciu tysiącach salonickich Żydów - mówiących w ladino Sefardyjczykach i Romaniotach, z ich wymarłym już dziś językiem jewanik$119 Mazower, historyk z uchem reportera, wspaniale pisze o dotkliwym ,,braku", ale i ,,bogactwie", które wynikało z centralnego położenia miasta na szlaku starożytnej drogi Via Egnatia łączącej Konstantynopol z Rzymem, Wschód z Zachodem. Autor porównuje Saloniki do Wrocławia, Wilna, Lwowa, czy Jerozolimy - do miast, których tożsamość jest ,,wielopiętrowa", które wyrastają na gruzach i które czasami chętnie mierzą się z własną historią, a czasami decydują się ją odrzucić. "Saloniki" to książka wybitna. To klucz do poznania dawnej i współczesnej Grecji." Dionisios Sturis
,,Mazower doskonale pokazuje, jak cechy wielkomiejskiej kultury popularnej - taniec, muzyka, sztuka, literatura, a przede wszystkim seks - wpłynęły na przemianę metropolii banitów i uchodźców w przytulną przystań, którą można nazwać domem. Dramatyczna, pełna nadziei, pięknie spisana historia Salonik ukazuje, w jaki sposób miasta, a z nimi ich mieszkańcy, ulegają pokusie odwrotu od przeszłości, przekształcając się w zupełnie nowe i trudne do rozpoznania miejsce." Charles King, autor książek ,,O północy w Pera Palace" i ,,Odessa", ,,Times Literary Supplement"
,,Książka Marka Mazowera to niezwykle ważne arcydzieło. Ważne, bo wypełnia lukę w biografiach wielkich miast. Arcydzieło, bo robi to doskonale. Jest podzielona na smakowite literackie kąski, których kosztowanie daje czystą przyjemność. Nie oderwiesz się od lektury i zatracisz w niej bez reszty." Louis de Bernieres, ,,Times of London"
,,Opowieść o fascynującym mieście, będącym świadkiem burzliwych wydarzeń, spisana przez jednego z najwybitniejszych historyków swojego pokolenia. Mazower mistrzowsko wprowadza nas w barwny świat zawiłej przeszłości Salonik. ,,The New York Review of Books"
,,Doskonała synteza kulturalnej, politycznej, ekonomicznej, intelektualnej i społecznej historii fascynującej metropolii. Niejednego czytelnika opowieść o Salonikach wzruszy do łez. Arcydzieło." ,,The Boston Globe"
,,Mazower odtwarza historię miejsca olśniewającego egzotyką i barwną złożonością etniczną. To niezwykła opowieść o mieście położonym na rozstaju dróg, między Europą a Azją." ,,The New York Times"
,,Korzystając z wielu źródeł, m.in. z pamiętnika ukraińskiego uchodźcy z 1720 roku, listów z konsulatów czy dokumentów z Muzeum Żydów Greckich, autor rekonstruuje niesamowitą historię Salonik. Po mistrzowsku ukazuje, jak wielką rolę odgrywały w przeszłości wielkie miasta. Genialna książka." Philip Mansel, ,,The Spectator"
