Kozłowski Krzysztof, Zygmuntowski Jan Futurelnsights: Technologia 4.0 a przemiany społeczno-gospodarcze - dostępny od ręki, natychmiastowa wysyłka

Rewolucja 4. 0 to termin odmieniany dziś przez wszystkie przypadki. Praktycznie każda dyskusja o obecnym stanie rozwoju czy perspektywach ewolucji ładu społecznego oraz gospodarczego nie może się odbyć bez odwołań do błyskawicznie postępujących zmian w sektorze ICT, wpływu sztucznej inteligencji na rytm życia przyszłych pokoleń, nowych szans i zagrożeń tworzonych przez technologie informatyczne w każdym aspekcie ludzkiej egzystencji. Czym jednak właściwie jest rewolucja 4. 0$655 Odwołując się do klasyków pokroju Alvina Toefflera można stwierdzić, że jej istotą jest zastąpienie naszego potencjału intelektualnego w zakresie akumulacji wiedzy i jej inteligentnego stosowania przez dostępne nam rozwiązania technologiczne.

Tak jak pierwsza, neolityczna rewolucja technologiczna pozwoliła człowiekowi pierwotnemu zwielokrotnić swoją siłę, a rewolucja przemysłowa zastąpić ją maszynami, tak rewolucja cyfrowa pozwoliła zwielokrotnić akumulację naszej wiedzy. Rewolucja 4. 0 pozwala ją z kolei wykorzystywać bez naszego udziału - poprzez coraz bardziej zaawansowaną sztuczną inteligencję. I tak jak każda z jej poprzedniczek nie pozostawia żadnego aspektu naszego życia nietkniętym. Megatrend wszechogarniających zmian cyfrowych w naszym otoczeniu rodzi zarówno obawy, jak i nadzieje.

Czy otwiera się przed nami świat pełen szans na realizację własnych marzeń, czy świat, w którym człowiek jest już coraz mniej potrzebny$656 Czy mamy większe niż kiedykolwiek szanse na realizację potrzeb ludz­kości, czy może zmierzamy ku jej końcowi$657 Odpowiedź wydaje się jedna: diabeł tkwi w szczegółach. O ile bowiem dyskusje nad rewolucją 4. 0 są źródłem wielu ciekawych wniosków i przemyśleń, to jednak w większości wypadków rzadko prowadzą do refleksji nad konkretnymi formułami wdrożeniowymi takich czy innych rozwiązań technologicznych. Niniejsza publikacja odnosi się właśnie do tej niszy badawczej.

Zespół młodych entuzjastów, skupionych wokół środowiska założonej przez studentów SGH Fundacji Instrat, zastanawia się nad różnorodnymi zagadnieniami, od automatyzacji transportu, przez zarządzanie energetyką po modele ekonomii współdzielenia - nie tyle od strony znaczenia procesu ich ewolucji w duchu 4. 0, lecz ich realnej, efektywnej realizacji w praktyce życia codziennego. Autorzy zwracają szczególną uwagę na zjawisko destrukcyjnego charakteru innowacji (dziś określanego jako disruptive), który nie zawsze bywa rekompensowany kreacją nowej wartości, jak życzyłby sobie tego Joseph Schumpeter. Każda technologia - zarówno materialny produkt, jak i sposób rozwiązywania problemu ekonomicznego - nabywa znaczenia dopiero w określonym kontekście, bez którego nie sposób ocenić pełnych korzyści i kosztów stosowania danej technologii. Opracowanie jest podzielone na dwie części tematyczne.

Pierwsza, System i praca, służy jako wprowadzenie do strukturalnych zagadnień związanych z rze­czywistością kształtowaną przez Rewolucję 4. 0. Autorzy analizują obszary związane ze zmianami norm i instytucji transformującego się systemu społeczno-gospodar­czego. Dominują więc pytania o organizację infrastruktury zmiany, płaszczyzny zmiany, zarządzanie nią. Z kolei druga część, Rozwój 4. 0, poświęcona jest konkretnym problemom praktycznym wymagającym skupienia uwagi wokół rosnącej dynamiki zmian technologicznych i społecznych.

Analizie są więc poddane konkretne rozwiązania, trendy, wdrożenia i potencjalne konsekwencje wyboru różnych trajektorii ich przyszłej ewolucji. Rewolucja 4. 0 nie jest bowiem przyszłością, lecz teraźniejszością. Część pierwszą otwiera artykuł Rewolucja platform wielostronnych. Refleksja nad gospodarką współdzielenia w świetle interesu publicznego,autorstwa Jana J.

Zygmuntowskiego, który podejmuje się analizy nowego modelu biznesowego, jakim jest platforma wielostronna. Artykuł z jednej strony przybliża korzyści ekonomiczne nowych rozwiązań, z drugiej strony nie ucieka jednak od krytycznej refleksji nad procesami generowanymi przez platformy wielostronne, zwłaszcza w zakresie ryzyka tendencji monopolistycznych. Do powyższych treści nawiązuje kolejne opracowanie tej części, Gig economy a prawa pracownicze i sposoby organizacji pracowników. Autorka, Zuzanna Kowalik, nie poprzestaje przy tym na analizie szans pozwalających płynnie łączyć popyt i podaż na pracę za pośrednictwem rozwiązań ICT. Podnosi również temat stopniowej transformacji praw pracowniczych i stawia pytania o kształt organizacji interesów pracowników w realiach rewolucji 4.

0. Kolejny autor, Konrad Grabowicz, w tekście Feudalizm technologiczny jako źródło sekularnej stagnacji w późnym kapitalizmie wpisuje się w nurt krytyki nierównej dystrybucji korzyści płynących z fetyszyzowanego wzrostu gospodarczego. Tym, co go odróżnia od mainstreamu naśladowców J. Stiglitza jest fakt, że w swoich rozważaniach koncentruje się na określeniu beneficjentów i przegranych w realiach osłabienia dynamiki wzrostu. W tym zakresie najwięcej uwagi poświęca autor dynamice relacji między rynkiem pracy a postępem technologicznym. Pierwszą część książki zamyka opracowanie Filipa Lubińskiego - Bezrobocie technologiczne a podstawowy dochód gwarantowany.

Autor odnosi się do chyba najbardziej gorąco, a jednocześnie najbardziej powierzchownie, dyskutowanego współcześnie zagadnienia związanego z rewolucją 4. 0. Wychodząc od fundamentalnego stwierdzenia o wypieraniu pracowników z rynku przy jednoczesnym braku kreowania nowego sektora mogącego zniwelować efekt technologicznego bezrobocia, autor analizuje perspektywy nowej umowy społecznej wymuszanej przez fundamentalne zmiany zachodzące w relacji między dochodem a pracą. W połączeniu z wypowiedziami poprzedzających autorów opracowanie dopełnia obraz strukturalnych szans i wyzwań, z jakimi będą musiały zmierzyć się współczesne społeczeństwa i rządy.