Dawną Nowogródczyznę zamieszkiwała zróżnicowana narodowościowo ludność. Żyli tam nie tylko Polacy (53,9% ogółu ludności). Książka opisuje ciekawe epizody, obrazujące niezwykłe dzieje polskiej większości żyjącej wśród Białorusinów, Żydów i Tatarów. Polaków odnajdujemy nie tylko nad Niemnem, ale także nad Berezyną, Serweczą, Szczarą, Mołczadzią, Jatranką czy niewielką Wiedźmą. . . Nowojelnia, to niewielki kurort położony w pobliżu Nowogródka, na szlaku drogowym:
Baranowicze-Lida, ,,mała Ojczyzna", do której Autor powraca w swych wspomnieniach z dzieciństwa.
